TPE czy silikon? Z czego są zabawki erotyczne i który materiał wybrać

TPE czy silikon, a może szkło lub stal? Porównujemy siedem materiałów zabawek erotycznych pod kątem porowatości, lubrykantu i trwałości, wyjaśniamy, co znaczy „silikon medyczny” i „bez ftalanów” oraz co mówi o ftalanach prawo UE.

Autor: Redakcja Aderlo · Opublikowano:

Najkrótsza odpowiedź

TPE czy silikon – to pierwsze pytanie, które pada, gdy porównujesz dwie podobne zabawki o różnych cenach. Ten poradnik jest dla osób, które chcą wybrać akcesorium świadomie: wyjaśniamy, czym różnią się silikon, TPE, PVC („jelly”), ABS, szkło borokrzemowe, stal nierdzewna i aluminium, co naprawdę znaczą napisy „silikon medyczny” i „bez ftalanów” oraz co o ftalanach mówi prawo UE. Pielęgnację każdego materiału opisaliśmy osobno, w poradniku o czyszczeniu.

TPE czy silikon – co lepsze?

Do zabawek, które mają bezpośredni kontakt z błonami śluzowymi, lepszy jest silikon: jest nieporowaty i łatwiej utrzymać go w czystości. TPE wygrywa miękkością i ceną, ale według Planned Parenthood może być porowaty.

Planned Parenthood dzieli materiały na dwie grupy. Do nieporowatych zalicza 100 % silikon (wyraźnie: nie mieszanki silikonu), twarde tworzywo, stal nierdzewną, aluminium i szkło odporne na stłuczenie – takie materiały nie wchłaniają drobnoustrojów. Do potencjalnie porowatych: mieszanki silikonu, „jelly”, PVC, winyl, TPR, TPE, elastomer i inne gumopodobne tworzywa. Mogą one zatrzymywać drobnoustroje, które prowadzą do infekcji, nawet jeśli zabawkę zawsze myjesz.

Nie znaczy to, że TPE jest „zły”. To materiał, który dobrze imituje skórę i dlatego dominuje w masturbatorach. Oznacza to jedynie, że przy TPE warto zakładać na zabawkę prezerwatywę (tak radzi Planned Parenthood), nie dzielić się nią bez prezerwatywy i liczyć się z krótszą żywotnością niż przy silikonie.

Kiedy TPE ma sens

TPE – co to za materiał?

TPE to elastomer termoplastyczny – tworzywo, które w dotyku przypomina gumę, a przy produkcji topi się i formuje jak plastik. Pod nazwami „cyberskóra” (Cyberskin), „TPR” (kauczuk termoplastyczny) czy „skinlike” kryją się materiały z tej samej rodziny.

Satisfyer w swoim FAQ pisze wprost, że używa „Cyberskin (TPE)” i że wymienne rękawy masturbatorów tej marki są z TPE o fakturze zbliżonej do skóry. Duńska Agencja Ochrony Środowiska w raporcie o zabawkach erotycznych z 2006 roku zbadała materiał określany jako Cyberskin spektroskopią w podczerwieni i ustaliła, że to elastomer termoplastyczny SEBS (styren–etylen–butylen–styren).

TPE nie jest więc jednym materiałem o stałym składzie, tylko szeroką grupą tworzyw. Dlatego tak ważne jest, co jeszcze producent podaje w opisie – i czy w ogóle podaje.

Silikon medyczny – co oznacza ten napis?

„Silikon medyczny” albo „silikon klasy medycznej” to deklaracja producenta o surowcu, z którego zrobiono zabawkę. Na opakowaniu zabawki zwykle nie znajdziesz numeru certyfikatu ani normy, którą dałoby się sprawdzić – dlatego oceniaj ten napis razem z marką i pełnym opisem materiałów.

Przykład dobrze opisanej deklaracji: FUN FACTORY w swoim FAQ podaje, że jej zabawki są ze 100 % silikonu medycznego, hipoalergiczne i nieporowate, a obudowa baterii i panel sterowania są z tworzywa termoplastycznego. Producent dodaje, że wszystkie produkty są wolne od zmiękczaczy, BPA i ftalanów. Widzisz tu trzy rzeczy, których warto szukać: procent silikonu, informację, z czego jest reszta urządzenia, oraz deklarację o ftalanach.

Silikon platynowy i cynowy

Silikon nie jest jednym materiałem. Producent silikonów Smooth-On wyjaśnia na przykładzie własnych mas, że jako bezpieczne dla skóry certyfikował wybrane silikony utwardzane platyną, a żaden z badanych przez to samo laboratorium silikonów utwardzanych cyną nie przeszedł testu bezpieczeństwa dla skóry. Ten sam producent zaznacza, że „bezpieczny” to cecha konkretnego produktu, a nie całej rodziny materiałów.

W opisie zabawki rzadko przeczytasz, jak utwardzono silikon. Jeśli producent podaje „silikon platynowy”, to dodatkowa informacja na plus – ale tak jak „medyczny” jest to deklaracja, nie certyfikat.

Wibratory FUN FACTORY z silikonu

Porównanie materiałów zabawek erotycznych – tabela

Tabela zestawia siedem materiałów, które spotkasz w opisach. Porowatość podajemy za Planned Parenthood, zalecenia co do lubrykantu – za producentami zabawek (FUN FACTORY, Satisfyer), producentem lubrykantów ASTROGLIDE i Planned Parenthood, uwagi o PVC – za raportem duńskiej Agencji Ochrony Środowiska.

MateriałPorowatośćUtrzymanie czystościLubrykantTrwałość i uwagi
Silikon 100 % (medyczny, platynowy)nieporowatyłatwewodny; silikonowy tylko, gdy producent zabawki pozwalaelastyczny i trwały; mieszanki silikonu mogą być porowate
TPE / TPR / cyberskóramoże być porowatytrudniejsze, drobnoustroje mogą zostać mimo myciawodnymiękki, imituje skórę; krótsza żywotność, warto z prezerwatywą
PVC / „jelly” / winylmoże być porowatytrudniejszewodny; olej zwiększa uwalnianie ftalanównajtańszy; zawiera plastyfikatory, w badaniu duńskim do 70 % masy
ABS (twarde tworzywo)nieporowatyłatwewodny; silikonowy według producentów lubrykantów nie szkodzi twardym tworzywomsztywny; często obudowa wibratorów z silikonową powłoką
Szkło borokrzemowenieporowatełatwewodny – bezpieczny z każdą zabawkątwarde i ciężkie; wybieraj szkło opisane jako odporne na stłuczenie
Stal nierdzewnanieporowatałatwewodny; silikonowy według producentów lubrykantów nie szkodzi stalibardzo trwała, wyczuwalnie ciężka
Aluminiumnieporowatełatwewodny; silikonowy według producentów lubrykantów nie szkodzi aluminiumlżejsze od stali; często obudowa urządzeń z silikonową końcówką

Jak dbać o każdy z tych materiałów – czym myć, co wolno gotować, jak przechowywać – opisaliśmy w poradniku Jak czyścić i przechowywać zabawki erotyczne – materiał po materiale. Tu skupiamy się na wyborze przy zakupie.

Ftalany – co to jest i dlaczego się ich unika?

Ftalany to plastyfikatory – substancje, które zmiękczają tworzywa, przede wszystkim PVC. Cztery z nich (DEHP, DBP, BBP i DIBP) UE sklasyfikowała jako działające szkodliwie na rozrodczość, dlatego ich zawartość w wyrobach jest ograniczona.

Rozporządzenie Komisji (UE) 2018/2005 przypomina w motywach, że te cztery ftalany są wymienione w załączniku XIV do REACH jako substancje działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B. Raport duńskiej Agencji Ochrony Środowiska z 2006 roku opisuje skutki DEHP jako szkodliwe dla płodu i płodności oraz wpływające na wątrobę i nerki.

Ten sam raport pokazuje, dlaczego temat dotyczy właśnie zabawek erotycznych. Badacze kupili 16 produktów i ustalili, że materiał sprzedawany jako „jelly” to plastyfikowany PVC, a plastyfikatory – ftalany DEHP, DNOP i DINP – stanowiły w nim do 70 % masy. W większości badanych produktów nie było żadnej informacji o materiale.

Raport podaje też dwie praktyczne obserwacje. Po pierwsze, przy normalnym używaniu większość badanych produktów nie niosła ryzyka, a ryzyko przy intensywnym używaniu dotyczyło głównie kobiet w ciąży i karmiących. Po drugie, do lubrykantu wodnego przenikało z badanych zabawek około 100 razy mniej DEHP niż do lubrykantu na bazie oleju.

Co mówi prawo: REACH, załącznik XVII, pozycja 51

Od 7 lipca 2020 r. nie wolno wprowadzać do obrotu w UE wyrobów, w których DEHP, DBP, BBP lub DIBP – pojedynczo lub łącznie – stanowią 0,1 % masy materiału z dodatkiem plastyfikatorów lub więcej. Tak brzmi pkt 3 pozycji 51 załącznika XVII do REACH w wersji nadanej rozporządzeniem Komisji (UE) 2018/2005.

Kilka szczegółów z tekstu rozporządzenia, które warto znać:

Zapach i „tłusta” powierzchnia – sygnały ostrzegawcze

Intensywny chemiczny zapach albo oleista, lepka powierzchnia nowej zabawki z miękkiego tworzywa to sygnał, że warto przyjrzeć się materiałowi. Nie jest to jednak test – brak zapachu nie dowodzi bezpieczeństwa.

W raporcie duńskim badacze opisali zapach każdego z 16 kupionych produktów. Przy próbkach z miękkiego winylu notowali m.in. zapach oleju, toluenu, rozcieńczalnika, perfum albo „intensywny zapach”, a przy elastomerze termoplastycznym – słaby zapach oleju napędowego. Jedyny produkt z twardego tworzywa był bezwonny – a mimo to analiza wykazała w nim kadm znacznie powyżej dopuszczalnego limitu.

Wniosek jest więc dwojaki. Silny zapach rozpuszczalnika lub oleju w nowej, miękkiej zabawce to powód, żeby jej nie używać i skontaktować się ze sprzedawcą. A brak zapachu nie zwalnia z czytania opisu materiału i wybierania marek, które ten materiał opisują.

Szklane zabawki erotyczne – czy są bezpieczne?

Szkło odporne na stłuczenie Planned Parenthood zalicza do materiałów nieporowatych, łatwych w utrzymaniu czystości. W opisach zabawek najczęściej spotkasz szkło borokrzemowe (borokrzemianowe) – tę nazwę warto znaleźć w specyfikacji.

Szkło nie potrzebuje plastyfikatorów, więc temat ftalanów go nie dotyczy, a barwy w dobrze wykonanych modelach są zatopione w szkle, a nie nałożone farbą. Szkło jest twarde i nie ugina się – to różnica w odczuciu w porównaniu z silikonem, o której warto pamiętać przy pierwszym zakupie. Przed każdym użyciem obejrzyj powierzchnię: zabawki ze szkła z pęknięciem lub wyszczerbieniem nie używaj.

Szklane akcesoria

Stal nierdzewna i aluminium – dla kogo metal?

Stal nierdzewna i aluminium to materiały nieporowate, które nie potrzebują plastyfikatorów. Stal jest wyraźnie cięższa, aluminium lżejsze – w urządzeniach elektrycznych często tworzy obudowę, a końcówka mająca kontakt z ciałem jest z silikonu.

Masa to praktyczna różnica, którą widać w specyfikacjach: dwustronny model ze stali w naszej ofercie waży około 500 g, a urządzenie z aluminiową obudową – około 220 g. Metal nie ugina się i nie jest tak „ciepły” w dotyku jak silikon, dlatego wybierają go zwykle osoby, które cenią trwałość, łatwą higienę i wyrazisty, sztywny materiał.

Materiał a lubrykant – co z czym łączyć?

Do zabawek z silikonu wybieraj lubrykant na bazie wody. FUN FACTORY pisze, że lubrykantu silikonowego nie da się dokładnie zmyć z silikonowej zabawki, przez co może ona stać się niehigieniczna, a Satisfyer – że lubrykanty silikonowe nie są zgodne z produktami z silikonu.

Planned Parenthood dodaje, że lubrykant silikonowy może reagować z litym silikonem zabawki i ją uszkodzić, a lubrykant wodny jest bezpieczny z każdą zabawką i każdą prezerwatywą. Satisfyer zaleca lubrykant wodny do wszystkich swoich produktów, a więc także do tych z TPE i ABS. Producent lubrykantów ASTROGLIDE przypomina z kolei, że żele silikonowe nie szkodzą zabawkom z twardych materiałów, takich jak twarde tworzywo, aluminium czy stal – ostrożność dotyczy silikonu i miękkich tworzyw. Przy miękkim PVC lubrykant ma znaczenie podwójne: w badaniu duńskim olej zwiększał przenikanie DEHP z zabawki, a żel wodny je ograniczał.

FUN FACTORY ostrzega też przed olejami i kremami (olejki do opalania, oleje spożywcze, olej kokosowy, pomadki) – mogą nieodwracalnie uszkodzić zabawkę. Szczegóły – kiedy lubrykant silikonowy ma sens, jak czytać etykietę i co z prezerwatywami – znajdziesz w poradniku Lubrykant – wodny, silikonowy czy hybrydowy?.

Jak sprawdzić materiał przed zakupem – checklista

  1. Szukaj nazwy materiału, nie przymiotników. „Miękki”, „aksamitny”, „przyjazny dla skóry” nie mówią, z czego zabawka jest zrobiona.
  2. Sprawdź, czy silikon jest w 100 %. „Silikonowa powłoka”, „mieszanka silikonu” czy „silicone-like” to co innego niż 100 % silikon.
  3. Czytaj o reszcie urządzenia. Wibratory mają zwykle silikon na powierzchni i ABS w konstrukcji – to normalne, jeśli producent to podaje.
  4. Szukaj deklaracji „bez ftalanów” przy miękkich tworzywach i traktuj ją jako deklarację, nie badanie.
  5. Przy TPE i PVC zaplanuj prezerwatywę na zabawkę, szczególnie jeśli chcesz się nią dzielić.
  6. Przy szkle szukaj „borokrzemowego”, a przy metalu – „stali nierdzewnej” lub „aluminium”.
  7. Dobierz lubrykant do materiału jeszcze przed zakupem zabawki.

Jeśli wybierasz swoją pierwszą zabawkę, przeczytaj też poradnik Pierwszy wibrator – jak wybrać i na co zwrócić uwagę – materiał to jeden z kilku parametrów, obok rodzaju stymulacji i wodoodporności.

Najczęstsze błędy przy wyborze materiału

  1. Uznanie słowa „silikon” w nazwie za dowód, że cała zabawka jest ze 100 % silikonu.
  2. Traktowanie napisu „silikon medyczny” jak certyfikatu.
  3. Wybór „jelly” wyłącznie ze względu na cenę, bez sprawdzenia materiału.
  4. Dzielenie się zabawką z TPE lub PVC bez prezerwatywy.
  5. Lubrykant silikonowy do silikonowej zabawki bez zgody producenta.
  6. Olejki i kremy jako lubrykant do zabawek, szczególnie z miękkiego PVC.
  7. Używanie nowej zabawki o silnym zapachu rozpuszczalnika.
  8. Używanie szkła z pęknięciem lub odpryskiem.

Najczęstsze pytania o materiały zabawek erotycznych

TPE czy silikon – co lepsze?

Do zabawek, które mają kontakt z błonami śluzowymi, lepszy jest silikon w 100 %, bo jest nieporowaty i łatwiej utrzymać go w czystości. TPE jest miękki, imituje skórę i bywa tańszy, ale według Planned Parenthood może być porowaty i zatrzymywać drobnoustroje mimo mycia. Przy zabawce z TPE warto używać prezerwatywy i nie dzielić się nią bez niej.

TPE – co to za materiał?

TPE to elastomer termoplastyczny: tworzywo miękkie jak guma, które przy produkcji formuje się jak plastik. Pod nazwami cyberskóra, TPR czy skinlike kryją się materiały z tej rodziny. Satisfyer robi z TPE wymienne rękawy masturbatorów, a duński raport z 2006 roku zidentyfikował materiał Cyberskin jako elastomer SEBS. To grupa tworzyw, a nie jeden materiał o stałym składzie.

Co to jest silikon medyczny?

To określenie, którym producent opisuje surowiec zabawki – deklaracja, a nie certyfikat, który sprawdzisz na opakowaniu. Ocenia się je razem z marką i pełnym opisem: czy silikon jest w 100 %, z czego jest reszta urządzenia i czy producent deklaruje brak ftalanów. Przykładowo FUN FACTORY podaje w FAQ, że jej zabawki są ze 100 % silikonu medycznego i bez ftalanów.

Czy ftalany są szkodliwe?

Cztery ftalany – DEHP, DBP, BBP i DIBP – UE sklasyfikowała jako działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B. Od 7 lipca 2020 r. wyroby nie mogą zawierać ich łącznie 0,1 % masy materiału z plastyfikatorem lub więcej (REACH, rozporządzenie 2018/2005), a sprzęt elektryczny podlega podobnemu limitowi z RoHS od 22 lipca 2019 r. Wątpliwości zdrowotne omów z lekarzem.

Jak rozpoznać zabawkę erotyczną bez ftalanów?

Najpewniej wybierając materiał, który nie potrzebuje plastyfikatorów: silikon, szkło, stal nierdzewną, aluminium lub twarde tworzywo. Przy miękkich tworzywach szukaj w opisie deklaracji „bez ftalanów” i nazwy materiału. Unikaj zabawek opisanych tylko jako „jelly” – w duńskim badaniu taki materiał okazał się miękkim PVC z plastyfikatorami do 70 % masy.

Czy szklane zabawki erotyczne są bezpieczne?

Szkło odporne na stłuczenie Planned Parenthood zalicza do materiałów nieporowatych, łatwych w utrzymaniu czystości. W opisie szukaj szkła borokrzemowego, a przed każdym użyciem obejrzyj powierzchnię – zabawki z pęknięciem lub odpryskiem nie używaj. Szkło nie zawiera plastyfikatorów, więc nie dotyczy go problem ftalanów. Z lubrykantem wodnym, który Planned Parenthood uznaje za bezpieczny z każdą zabawką, nie pomylisz się.

Jaki lubrykant do zabawki z silikonu?

Lubrykant na bazie wody. FUN FACTORY i Satisfyer odradzają lubrykanty silikonowe do zabawek z silikonu, a Planned Parenthood pisze, że silikonowy żel może reagować z silikonem zabawki i ją uszkodzić. Lubrykant wodny jest według Planned Parenthood bezpieczny z każdą zabawką i prezerwatywą. Unikaj też olejów i kremów, które według FUN FACTORY mogą trwale uszkodzić zabawkę.

Co dalej

Źródła

Więcej poradników: Strefa intymna — poradnik Sex shopu Aderlo · Sex shop Aderlo

Aderlo.pl — dane sprzedawcy

ADERLO PROSTA SPÓŁKA AKCYJNA
Siedziba: ul. Nowogrodzka 50/54 lok. 515, 00-695 Warszawa
Adres do korespondencji i zwrotów: ul. Żwirki i Wigury 25, 32-600 Oświęcim
KRS: 0000955282 · NIP: 5492466214 · REGON: 521268860
E-mail: sklep@aderlo.pl, kontakt@aderlo.pl
Telefon: (+48) 732 096 099

Sklep internetowy prowadzony przez ADERLO PROSTA SPÓŁKA AKCYJNA. Odstąpienie od umowy bez podania przyczyny w ciągu 14 dni — funkcja „Odstąp od umowy tutaj” na stronie /odstapienie-od-umowy.